جشنوارۀ طراحی مبلمان‌ «SIT»؛ حلقۀ اتصال میان غنی و فقیر

Thursday، ۱۸ Shahrivar ۱۴۰۰

|«وُکسِل» اثر «کریم رشید» |

پیش‌درآمد: تخیل پای بشر را به جهانی باز می‌کند که حدومرزی بر آن متصور نیست، اما جهت‌دهی روش‌مند به تخیلات هم اصل مهمی است که از دیرباز به خلق پروژه‌های هنری-صنعتی مهم تاریخ انجامیده است. تخیل پروژه‌محور -چه در قالب فرد و چه جمع- می‌تواند در زندگی روزمرۀ ما نقش مؤثری ایفا کند، خاصه اینکه از علاقه‌مندان و فعالین حوزۀ طراحی داخلی و صنعتی باشیم. یکی از تأثیرگذارترین و مهم‌ترین رویدادهای سالانۀ صنعت مبلمان جایزۀ طراحی مبلمان سیت (SIT) است که همه‌ساله در سوئیس برگزار می‌شود و کارویژۀ اصلی‌اش انتخاب، تجلیل و حمایت مالی در جهت به تولید انبوه رساندنِ ایده‌ها و طراحی‌های بکر و نوآورانه است. حالا که کووید-۱۹ به دو سالگی حضورش در ایران نزدیک می‌شود و ما نیز «قرار است» در خانه بمانیم، دست‌کم باید مبلمان و دکوراسیونی داشته باشیم که کم‌تر خسته‌کننده و دلزده‌مان کند و از آنجا که امکان تغییر دکوراسیون منزل برای قشر وسیعی از جامعۀ ایران مهیا نیست، پس گشت‌وگذاری مجازی در وب‌سایت سیت (SIT) در این اوضاع کرونایی حظی است بصری! خلاصه اینکه جایزۀ طراحی مبلمان سیت برای تشویق طراحان پیشگام در این زمینه راه‌اندازی شده تا طراحان درجه‌یک صنعت مبلمان از سرتاسر عالم ایده‌های نو و یگانه‌شان را در این جشنواره رونمایی کنند. این جشنواره آثار ارسالی از تمام نقاط دنیا را با هدف شناخت و معرفی طراحان و طرح‌های بدیع و تجلیل از استعدادهای نوظهور در دو بخش «مبلمان» و «طراحی داخلی» بررسی و در نهایت به آثار برگزیده جوایزی را اهدا می‌کنند.

| جشنوارۀ بین‌المللی «سیت | SIT» |

جشنوارۀ «سیت | SIT» هر سال موضوعی خاص را انتخاب می‌کند؛ انتخابی که بر اساس چالش‌های زندگی روزمره و چگونگی غلبه بر آن‌ها استوار است. امسال موضوع محوری جشنواره طراحی و ایده‌پردازی «صندلی» بود. طرح‌های ارسالی توسط هیئت داورانی متشکل از طراحان صنعتی طراز اول جهان داوری می‌شوند که در نهایت به برگزیدگان بروشوری دیجیتال و یک کمپین بازاریابی دیجیتال فراگیر به‌منظور معرفی اثر مبتکرانه‌شان و نیز نام تجاری ایشان در سطح جهان اهدا می‌کنند. علاوه‌براین به نفر اول جشنواره مبلغ ۴۰۰۰ دلار برای تولید نمونه‌های اولیۀ طرح‌اش پرداخت می‌شود. برندگان امسال این جایزه (۲۰۲۱) جمع قابل‌توجهی از طراحان داخلی و مبلمان بودند. سبک‌وسیاق صندلی‌ها طیف گسترده‌ای از آثار هنری، کاربردی، خلاقانه، نوآورانه و یا طرحی منحصربه‌فرد برای از پیش‌ پا برداشتن معضلی خاص را شامل می‌شدند. در ادامه نگاهی می‌اندازیم به بعضی از این طرح‌ها که شاید به‌زودی به تولید انبوه برسند.

| طرح «وائوتر مینی» هم‌چون جعبۀ چوبی جادویی‌ای در چشم‌برهم‌زدنی غیب می‌شود! |

| «فضای مخفی»؛ دفتر کار خانگی تاشو |

SecretAir (فضای مخفی) اثر وائوتر مینی (Wouter Myny) نروژی است که جایزۀ «نوآوری» را در جشنواره سیت از آن خود کرده است. به‌واقع طرح او هم‌چون جعبۀ چوبی جادویی‌ای است که هر زمان اراده کنید به یک فضای کار تمام‌وکمال مبدل می‌شود. مفهوم (کانسپت) این اثر بسیار ساده و مختصر است: «ارائۀ راه‌حلی عالی برای کار در منزل که استفاده از آن در ساعات کاری راحت و بی‌اندازه کاربردی است و بعد از کار هم جمع می‌شود و قابل مشاهده نیست.» با استفاده از این طرح فضای کار شما هم چشم‌نواز و شکیل می‌شود و هم ویژگی‌های کاربردی بی‌نظیری را با خود به‌همراه می‌آورد. قسمت اصلی این میز پس از کار برای حفاظت از برگه‌ها و یادداشت‌های مهم و لپ‌تاپ یا کامپیوتر شما بسته می‌شود. بااین‌حال هر زمان بخش بالایی را باز کنید، می‌توانید قسمت‌های مختلف میز را به کمک آهن‌رباهای تعبیه‌شده در آن محکم کنید و یک فضای کار بزرگ و قابل تنظیم داشته باشید که برای تمام وسایل‌تان به‌حد کافی جا دارد و می‌تواند تمام نیازهای شما را -بی‌آنکه فضای زیادی را اشغال کند- برآورده سازد. گفتنی است به وائوتر مینی ۴۰۰۰ دلار کمک‌هزینه برای ساخت نمونۀ اولیۀ طرحش اهدا شد.

| «خاطره» صندلی‌ای سورئالیستی در دفرمگی، با الهام از آثار «رنه ماگریت»، از مفهوم شئی آشنایی‌زدایی می‌کند. |

| صندلی «خاطره» (Memoria)؛ سورئالیسم در سودای آشنایی‌زدایی! |

«خاطره» صندلی‌ای است پررمزوراز با طرحی آوانگارد که بیشتر به اثری هنری می‌ماند تا یک صندلی! «خاطره» شبیه پارچه‌ای است که روی صندلی واقعی‌ای انداخته باشند، بی‌آن‌که واقعاً صندلی‌ای در کار باشد. در طراحی این صندلی، که خاصیت ضدگرانشی هم دارد، از پارچۀ بتنی -که بیشتر در ساختمان‌سازی کاربرد دارد- استفاده شده است. این ماده، که بوم بتن هم نامیده می‌شود، پارچه‌ای است انعطاف‌پذیر و آغشته به بتن که هنگام هیدراته‌شدن سفت می‌شود و لایه‌ای نازک، بادوام، ضدّآب و مقاوم در برابر آتش ایجاد می‌کند. سرخیو سِسمِرو (Sergio Sesmero) طراح اسپانیایی اثر خاطرنشان کرده که هر صندلی از جهت فرم ظاهری و شکل قرارگیری پارچۀ بتنی منحصربه‌فرد و یگانه است. او برای خلق این صندلی توانست جایزۀ بهترین طراحی مبلمانِ سال را از آن خود کند. سِسمِرو یکی از طراحان کاربلد هم‌عصر ما است که در آثارش ردپای گفتگو میان مفاهیم متضاد به‌وضوح قابل ردیابی است. از این منظر او را بیش‌ازهمه متأثر از هنرمند بلندآوازۀ بلژیکی؛ رنه ماگریت می‌دانند. آثار کم‌نظیری در حوزۀ طراحی صنعتی خلق کرده که طیف وسیعی از محصولات را دربرمی‌گیرد؛ از ایرپاد گرفته تا دستگاه‌های پمپ بنزین.

| صندلی وُکسل ساختاری چندوجهی دارد که خطوط همگرا و واگرا اساس آن را شکل می‌دهد. |

| صندلی وُکسل (Voxel)؛ ورز دادنِ مینی‌مالیسم |

کریم رشید این صندلی را برای برند بُندُم (Vondom) - برندی مطرح در صنعت مبلمان واقع در شهر والنسیا- طراحی کرده است. رشید علاوه‌بر طراحی صنعتی، طراح چندین‌وچند ساختمان مشهور در جهان است و کلکسیونی از جوایز معتبر بین‌المللی را در کارنامه دارد. صندلی وُکسل ساختاری چندوجهی دارد که خطوط همگرا و واگرا اساس آن را شکل می‌دهد و هنرمند با «تا» و «نیم‌تا»هایی هندسی در عین نوگرایی، فریبندگی و از همه مهم‌تر انعطافی منطبق با ارگونومی به‌دست داده است. فرمی که رشید برای این اثر انتخاب کرده، باعث شده که تولید این صندلی صرفاً از طریق قالب تزریقی امکان‌پذیر باشد. فرم هوشمندانۀ صندلی وزن بدن را به بهینه‌ترین شکل ممکن روی آن تقسیم و توزیع می‌کند و بدنۀ سبک‌اش جابه‌جایی و چیدمان‌شان را راحت‌تر می‌کند. متریال به‌کاررفته در وُکسل پلی‌پروپیلن و فایبرگلاس است و کریم رشید در طیف گسترده‌ای از رنگ‌ها آن‌ها را تولید کرده که در نگاه اول استفاده از آن برای فضاهای خارجی به ذهن متبادر می‌شود، اما در چیدمان‌های مختلفی که رشید به آن‌ها داده، شاهد آن هستیم که در فضای داخلی هم به همان خوش‌فرمی فضاهای خارجی است.

| یک‌دستۀ ۴ کیلویی که ۱۲۰ کیلو را تاب می‌آورد. |

| صندلی مشبک (Lattice chair)؛ یک‌دستۀ ۴ کیلویی! |

صندلی مشبک با نامی که کاملاً سبک بصری آن‌را توصیف می‌کند. صندلی‌ای تک‌دسته و صدالبته یگانه اثر چِن کوان-چِنگ (Chen Kuan-Cheng) تایوانی است که از نوارهای چوبی به‌هم‌تنیده ساخته شده. این صندلی که حال‌وهوایی شرقی دارد، برای راحتی هرچه بیشتر یک دسته ندارد تا در هنگام نشستن انعطاف‌پذیر باشد و بتوان در هر وضعیتی روی آن نشست. نشیمن این صندلی از نوارهای بامبو تایوانی ساخته شده که در نوع خود استحکام و کیفیتی منحصربه‌فرد دارند. ماحصل این ترکیب خوش‌نشیمن اثری است که تنها ۴ کیلوگرم وزن دارد، ولی می‌تواند تا ۱۲۰ کیلوگرم را تاب بیاورد. این اثر در جشنواره سیت برندۀ بخش Armchair یا همان صندلی راحتی دسته‌دار شده است.

| صندلی DCP یادآور صندلی گرانبهای کمپانی میلر است که حالا به میان طبقات فرودست می‌رود. |

| صندلی DCP؛ نشیمن‌گاهی برای حذف فاصلۀ طبقاتی |

صندلی DCP اثر کُروین کریستین (Corvin Cristian) طراح رومانیایی است که در نگاه اول یادآور صندلی اوسو (Osso) از طرح‌های معروف کمپانی پرآوازۀ آمریکایی هرمان میلر است، بااین‌همه خود طراح، صندلی‌اش را این‌گونه توصیف می‌کند: «یک صندلی ایمز با سبک استیم‌پانک (Steampunk) که گویی ژان پرووه (Jean Prouvé) و الکساندر کالدر (Alexander Calder) [هر دو از هنرمندان و مجسمه‌سازان مطرح قرن بیستم] در ملاقاتی از سر نوستالژی، صندلی‌ای برای یک کارگاه آموزشی (ورک‌شاپ) مبلمان بادوام و سخت‌جان طراحی کنند.» کروین کریستین اثرش را در شهر ترانسیلوانیا رومانی ساخته و معتقد است این صندلی راست‌ِکارِ کافه‌ها و رستوران‌های پررفت‌وآمد‌ِ بخارست است؛ چرا که همواره میان محصولی یکّه و خلاقانه و مبلغ‌اش فاصله پرنشدنی قرار دارد، و اگر DCP به تولید انبوه برسد، می‌تواند این فاصله را از میان بردارد و بین عموم مردم برود. گفتنی است صندلی DCP در بخش صندلی یکی از چندین جایزۀ این بخش را از هیئت داوران دریافت کرده است.

| «رو لو» مفهوم Nomad (کوچ‌گری، ایلیاتی) را با سادگی و سبکی‌اش به ذهن متبادر می‌کند. |

| چهارپایۀ رو لو (Raw Low)؛ کوچی سبُک |

یک سورتمه را در مقیاس کوچک تصور کنید، این سورتمۀ کوچک همان چهارپایۀ شسته‌ورفته، زیبا و چوبی و حصیری رو لو اثر آرتل (Artl) است که می‌توان اجزای آن را جدا کرد و به‌راحتی به هر جا برد. این صندلی برای اشخاص پرجنب‌وجوش با ذهنی خلاق و پرتلاطم ساخته شده است و حس دَمی آرامش در زندگی سراسیمۀ امروزی را به آدمی هدیه می‌دهد. این چهارپایه یا صندلی بدون پشتی از چوب سخت ساخته شده و دو قسمت آن به کمک بست و زبانه به‌هم متصل می‌شوند. وقتی آن‌ها را از هم جدا کنید، می‌توانید هر بخش را به‌سادگی بردارید و حمل کنید: فریم نشیمن را زیر بغل بزنید و بخش حصیری و چوبی را تا کنید و از شانه بیاویزید. گفتنی است این چهارپایه در بخش Stool یا همان صندلی بدون پشتی یکی از برنده‌های جشنواره بوده است.

| عروسک‌های تو-در-تویی از فلز که به خانه رنگ می‌پاشند. |

| صندلی‌هایی اِی (A) ماتریوشکایی؛ لابیرنتی از تایپه |

چهار صندلی در چهار رنگ مختلف در یک صندلی تو-در-تو: اثر ئی-آن هونگ (Yi-an Hung) هنرمند تایوانی که با الهام از طرح عروسک‌های تو-در-توی ماتریوشکا (عروسک‌های روسی) طراحی شده‌اند. این صندلی بعد از جدا شدن به دو صندلی و دو چهارپایه تبدیل می‌شود. همۀ قطعات در صندلی قرمز بزرگتر جمع می‌شوند و همین امر جابه‌جایی‌شان را آسان کرده و فضای کمی را اشغال می‌کند، اما اگر برای خودتان و یک مهمان به دو صندلی و زیرپایی نیاز داشته باشید، یا اگر یک مبلمان چهار نفره بخواهید، تمام قطعات بیرون می‌ریزند و به کارتان می‌آیند. ایدۀ اولیۀ این طرح برای معماری فضای شهری طرح‌ریزی شده و ازهمین‌رو در ساختش فلز به‌کار گرفته شده است. صندلی‌های اِی (A) در بخش صندلی خارج از منزل (Outdoor chair) موفق به دریافت جایزه شده است.

| «سیسی» هم‌چون نواری جادویی به‌نظر می‌رسد که یکی از کارهایی که می‌شود با آن کرد، نشستن روی آن است! |

| «سیسی» (Sissi) یا «وقتی‌که باید مطلقاً صندلی نبود!» |

اثر میکِلِه فرانزینا (Michele Franzina) طراح و معمار ایتالیایی است. سیسی در میان باقی آثار بیش‌ازهمه به اثری هنری می‌ماند که انگار حجمی است که توسط یک مجسمه‌ساز ساخته شده. اما فرانزینا با پلی‌یورتان صندلی‌ کم‌نظیر خلق کرده که ردّ پایش را می‌توان در مجموعه آثارش هم دید. او در این صندلی که قرار است نشیمن‌گاه آدمی باشد، خود به سراغ طراحی یک آدم در قالب صندلی رفته که نشسته و سربه‌زیر انداخته است. «تا»خوردگی‌های تن را به سطوحی چندمنظوره مبدل کرده و از هر سطح کارکردی چندگانه به‌دست داده است. صندلی سیسی در واقع از سطحی روبان‌مانند شکل گرفته که نقش اجزای صندلی را بازی می‌کنند و درعین‌حال هم‌چون نواری جادویی به‌نظر می‌رسد که یکی از کارهایی که می‌شود با آن کرد، نشستن روی آن است! در معرفی این محصول آمده: سیسی در برابر فشار بسیار مقاوم است، قسمت فوقانی‌اش چندمنظوره است که می‌توان از آن به‌عنوان پشتی، دستۀ صندلی یا حتی میزی متصل برای گذاشتن لپ‌تاپ استفاده کرد. در نهایت اینکه صندلی سیسی که حقیقتاً یکی از متفاوت‌ترین آثار جشنوارۀ امسال است، توانست جایزۀ بخش صندلی دفتر کار خانگی (Home office chair) را از آن میکله فرانزینا کند.

| شاید «مونو» بتواند معضل صندلی‌های گَت‌وگُندۀ سینماها را حل کند. |

| صندلی «مونو» (Mono)؛ یگانه‌ای برای سینماتک‌ها |

فیلیپ کرونکوویست (Philip Kronqvist) طراح فنلاندی در طراحی این صندلی که به‌وضوح ملهم از آثار پیت موندریان (Piet Mondrian) است، محصولی برای سالن‌های تئاتر و سینما طراحی کرده که سازوکار مهندسی شگفت‌انگیزی دارد. به این علت نام آن را مونو گذاشته که هنگام بسته‌شدن به اندازۀ یک تخته‌سنگِ یکپارچه به ضخامت ۱۲ سانتی‌متر در می‌آید، در‌حالی‌که وقتی باز می‌شود مثل یک صندلی سینمایی تمام‌وکمال است که دسته‌هایش باز است. مکانیسم اهرمی بی‌همتای صندلی و بازوها باعث می‌شود تا همزمان با یک حرکت باز شوند. درعین‌حال فرم باریک‌اش، در حالت بسته، این امکان را فراهم می‌آورد که صندلی‌های بیشتری در فضایی کوچک کنار هم قرار بگیرند.

سخن آخر: این آثار صرفاً نمونه‌هایی بودند از دریای بیکران خلاقیت و تولید دمادم طرح‌ها و ایده‌های هنرمندان صنعت مبلمان که در ضیافتی گردهم آمده بودند. ما دیاکویی‌ها امیدواریم بتوانیم به فراخور برگزاری جشنواره‌هایی ازاین‌دست به نقد و بررسی آن‌ها بپردازیم. عجالتاً تا رویداد بعدی می‌توانید در وب‌سایت جایزۀ طراحی مبلمان سیت (SIT) به نشانی https://www.sitaward.com/ چرخی بزنید و از باقی آثار و برندگان ادوار مختلف آن لذت ببرید. سرآخر اینکه اگر شما عزیزان هم جشنواره یا رخدادهایی مرتبط با هنر-صنعت مبلمان می‌شناسید، از طریق ایمیل info@diakosofabed.ir با ما در میان بگذارید تا به پوشش آنها نیز بپردازیم و از این معبر بتوانیم مجموعه‌ای درخور از اتفاق‌های دنیای مبلمان گردآوری و تقدیم علاقه‌مندان کنیم.

| تحریریۀ تختخوابشو دیاکو |